Overslaan en naar de inhoud gaan
Lokale antibioticaboekjes

Pneumocystis jirovecii pneumonie (PJP/PCP) profylaxe en indicaties

Adviezen

≥ 18 jaar
Prioriteit Medicatie Opmerking
Prioriteit:
1e keus
Medicatie:

cotrimoxazol (trimethoprim +sulfamethoxazol) po 480mg 1 per 4 weken

Opmerking:

Overweeg toevoegen folinezuur 1mg/dag ter preventie van beenmergsuppressie

Prioriteit:
2e keus
Medicatie:

atovaquon po 1500mg 1dd

Prioriteit:
2e keus alternatief
Medicatie:

dapsone po 100mg 1dd

Opmerking:

Bij niet-Kaukasische patiënten vooraf G6PD deficiëntie uitsluiten i.v.m. verhoogde kans op hemolyse

Prioriteit:
2e keus alternatief
Medicatie:

pentamidine inhalatie 300mg 0 1 per 4 weken

Algemene opmerkingen

Pneumocystis pneumonie wordt veroorzaakt door Pneumocystis jirovecii (voorheen Pneumocystis carinii). Om onduidelijkheid te voorkomen wordt een Pneumocystis pneumonie (door P. jirovecii) internationaal naast PJP nog steeds afgekort als PCP. Onderstaande indicaties voor PJP profylaxe zijn in de meeste gevallen niet gebaseerd op gerandomiseerd onderzoek, maar op basis van een geschatte incidentie van PJP in deze patiëntengroepen. Bij een geschatte incidentie van PJP boven de 2% lijkt de number-needed-to-treat (NNT) lager dan de number-needed-to-harm (NNH), en is er dus een indicatie voor PJP profylaxe [1,2]. 

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de indicaties voor PJP profylaxe. 
Let op! In de tabel wordt bij steroïden prednison als voorbeeld gebruikt, de adviezen gelden ook indien er een equivalent van prednison wordt gebruikt met dezelfde dosering. 

Onderstaande indicaties voor PJP profylaxe zijn gebaseerd op een geschatte incidentie van PJP in deze patiëntengroepen. 

Met name in de matig risico groep is het van belang om een individuele afweging te maken, waarbij risicofactoren zoals leeftijd en co-morbiditeit worden meegenomen. 

Indicaties PJP profylaxe

Voetnoten:

  1. Starten van profylaxe wordt in deze groep sterk aanbevolen, met name indien er sprake is van co-morbiditeiten of meerdere risicofactoren (bijvoorbeeld steroïden i.c.m. hoge leeftijd).
  2. Specifieke chemokuren: Bijvoorbeeld: esc. BEACOPP, DA-EPOCH-R.
  3. Bij niertransplantatie is profylaxe alleen geïndiceerd indien er sprake is van inductiebehandeling, chronisch prednison gebruik of anti-rejectie therapie.
  4. Hierbij uitgezonderd zijn HIV patiënten met een CD4 100-200 zonder detecteerbare viral load.
  5. Co-morbiditeit geassocieerd met PJP zijn o.a. : idiopathische lymfopenie, pre-existente longziekten, hoge leeftijd, alcoholisme, startdosering van prednisolon >60mg/dag.

Duur profylaxe:
PJP profylaxe is geïndiceerd zolang de verwachting is dat een patiënt een verhoogd risico heeft op een PJP infectie. Dit is afhankelijk van de indicatie voor het starten van PJP profylaxe en de te verwachten duur van het effect van immunosuppressieve therapie op de afweer na staken van behandeling. Bij prednison wordt geadviseerd dit 4 weken te continueren nadat steroïden zijn afgebouwd naar <20mg per dag. 

Bronnen

Antimicrobiële middelen

De volgende antimicrobiele middelen zijn verwerkt in deze adviezen:

Externe referenties
Categorie
Metadata

Swab vid: G-501795.2
Bijgewerkt: 03/11/2026 - 14:40
Status: Published